قزاقستان عملاً به نخستین کشور آسیای مرکزی و نخستین کشور شوروی سابق تبدیل شده است که به پیمان ابراهیم میپیوندد؛ اقدامی که اگرچه از نظر روابط دیپلماتیک با رژیم نمادین به نظر میرسد، اما از نظر ژئوپلیتیکی معنای مهمی دارد: ورود رسمیتر رژیم صهیونیستی به معادلات آسیای مرکزی و مسیرهای پیرامونی شمال ایران.
سفر رسمی اسحاق هرتزوگ، رئیس رژیم صهیونیستی به آستانه را نباید صرفاً یک دیدار دیپلماتیک معمولی دانست. قزاقستان اکنون در حال حرکت به سمت پیوستن رسمی به «توافقات ابراهیم» است. نکته مهم آن است که قزاقستان از قبل با رژیم رابطه رسمی داشته است. روابط دیپلماتیک از ۱۰ آوریل ۱۹۹۲ برقرار بوده؛ بنابراین اتفاق جدید، «شروع رابطه» نیست، بلکه سیاسیتر، علنیتر و راهبردیتر شدن رابطه است.
حجم تجارت رسمی قزاقستان و رژیم صهیونیستی در سال ۲۰۲۵ حدود ۱۹۳.۵ میلیون دلار اعلام شده؛ در حالی که کل تجارت خارجی قزاقستان در همان سال حدود ۱۴۳.۹ میلیارد دلار بوده است. یعنی سهم تجارت رسمی با رژیم تقریباً ۰.۱۳ درصد از کل تجارت خارجی قزاقستان است. این عدد کوچک است، اما حوزههای همکاری ــ هوش مصنوعی، دیجیتالسازی، کشاورزی هوشمند، امنیت سایبری، انرژی و لجستیک ــ حساس و تعیین کننده هستند.
اهمیت اصلی ماجرا برای ایران در جنگ کریدورهاست. قزاقستان در دو مسیر مهم قرار دارد:
۱. کریدور میانی / ترانسخزر که چین و آسیای مرکزی را از مسیر قزاقستان، دریای خزر، قفقاز و ترکیه به اروپا وصل میکند و عملاً میتواند مسیرهای روسیه و ایران را دور بزند. حجم بار این مسیر در چند سال اخیر جهش داشته و از حدود ۰.۸ میلیون تن به حدود ۴.۵ میلیون تن در سال رسیده است؛ هدفگذاریها نیز عبور از ۱۰ میلیون تن در سالهای آینده است.
۲. کریدور شمال ـ جنوب شرقی از مسیر روسیه، قزاقستان، ترکمنستان و ایران که ظرفیت سالانه آن حدود ۱۰ میلیون تن اعلام شده و در سال ۲۰۲۴ فقط از ایستگاه مرزی بولاشاک قزاقستان حدود ۱.۶ میلیون تن بار عبور کرده است.
اما خطر اصلی، فعلاً «پایگاه نظامی اسرائیل در شمال ایران» نیست؛ چنین سناریویی با توجه به ملاحظات روسیه و چین، سیاست موازنهگر آستانه و حساسیت منطقهای بسیار پرهزینه و بعید است. خطر جدیتر، نفوذ نرم و زیرساختی رژیم صهیونیستی است؛ حضور در پروژههای دیجیتال، امنیت سایبری، کشاورزی، داده، لجستیک و شبکههای حملونقل پیرامون دریای خزر و آسیای مرکزی یک تهدید جدی برای ایران در جنگ کریدورها به حساب میآید.
جمهوری اسلامی ایران میتواند برای مقابله با این حضور رژیم در منطقهی قفقاز اقدامات زیر را در دستور کار قرار دهد:تقویت کریدور شمال ـ جنوب، افزایش جذابیت بنادر و ریل ایران برای کشورهای آسیای مرکزی و ورود رقابتی به حوزه تجارت با قزاقستان و همسایگان شمالی.